Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) gökyüzünde yapay bir güneş tutulması yaratarak Güneş’in gizemli korona tabakasını incelemeyi hedefleyen çığır açıcı Proba-3 misyonundan endişe verici bir haber geldi. Görevin en kritik bileşeni olan Koronagraf (CSC) uzay aracıyla kurulan iletişim, Şubat ayının ortasından bu yana kesilmiş durumda. Yer ekipleri, dünyanın ilk hassas formasyon uçuşu misyonunu kurtarmak için zamana karşı yarışıyor.

Arıza Nasıl Gerçekleşti?

14-15 Şubat 2026 hafta sonunda, Koronagraf aracı üzerinde meydana gelen bir anomali, aracın oryantasyonunun kademeli olarak bozulmasına neden olan bir zincirleme reaksiyonu tetikledi. Ancak bu durum, aracın beklenen “güvenli moda” girmesini de engelledi.

Güneş panellerinin Güneş’e olan açısının bozulmasıyla birlikte bataryalar hızla boşalmaya başladı. Sonuç olarak kritik enerji seviyesine ulaşan araç, elektronik sistemlerin asgari düzeyde çalıştığı “hayatta kalma moduna” (survival mode) girdi. ESA yetkilileri, özellikle Şubat ayından bu yana aracın durumunu analiz etmeye ve bağlantıyı yeniden kurmaya çalışıyor.

Misyonun Diğer Yarısı: “Gölge” Aracı Sağlıklı

Proba-3 misyonu iki farklı uydunun kusursuz bir uyum içinde uçmasını gerektiriyor. Koronagraf aracı sorun yaşarken, ona gölge yaparak yapay tutulmayı sağlayan “Occulter” (Engelleyici) aracı tamamen sağlıklı ve operasyonel durumda. Ayrıca kurtarma planının en dikkat çekici parçası da bu aracı kullanmayı içeriyor.

Mühendisler, sağlıklı olan Occulter aracını Koronagraf’a güvenli bir mesafede yaklaştırarak, onun uzaydaki oryantasyonunu gözlemlemeyi planlıyor. Örneğin, bu görsel veriler sayesinde yer kontrol ekiplerinin doğru komutları göndererek bağlantıyı yeniden kurması mümkün olabilir.

Proba-3 Neden Bu Kadar Önemli?

Aralık 2024’te fırlatılan Proba-3, uzay araştırmalarında büyük bir “ilk”e imza atmıştı. İki uydu, aralarında tam 150 metre mesafe varken milimetrik bir hassasiyetle uçuyordu. Bu teknoloji sayesinde, uydulardan biri Güneş’in parlak diskini örterken, diğeri Güneş’in en iç korona tabakasını saatlerce gözlemleyebiliyordu.

Yeryüzünden yapılan tam güneş tutulmaları sadece birkaç dakika sürerken, Proba-3 bilim insanlarına her yörüngede saatlerce süren kesintisiz bir veri akışı sağlamıştı. Hatta şimdiye kadar 60’tan fazla başarılı yörünge tamamlayan misyon, güneş fiziği için paha biçilemez veriler sunmuştu. Fakat şu anki teknik sorunlar bu veri akışını tehlikeye atıyor.

ESA, kurtarma çalışmalarıyla ilgili düzenli güncellemeleri Proba-3 blogu üzerinden paylaşmaya devam edeceğini bildirdi. Sonuç olarak, astronomi dünyası bu teknoloji harikası ikilinin yeniden bir araya gelmesini umutla bekliyor.